" /> Visit Gdansk
European Best Destination
  • 16.7 ºC / 62.1 ºF   
  • Miasto Gdańsk
  • PL / EN / DE / SE

Kula czasu

A
A
data publikacji: 21 lipca 2016 r.

Kula czasu na Latarni Morskiej w Nowym Porcie
Kula czasu na Latarni Morskiej w Nowym Porcie
Fot. Gdańska Organizacja Turystyczna

Niezwykły przyrząd. Wyjątkowa precyzja: czas z dokładnością do 1 sekundy błędu na… 200 tysięcy lat! Kula czasu. Pierwszą taką kulę, funkcjonującą do dziś, zainstalowano w 1833 r. na obserwatorium w Greenwich. Pierwszą na Bałtyku sprawiła sobie w 1875 r. Kilonia, drugą rok później – Gdańsk. Od 1894 r. mieściła się na szczycie nowoczesnej latarni morskiej w gdańskiej dzielnicy Nowy Port. Jej podniesienie i spadek w każde południe pozwalał kapitanom statków na dokładne nastawianie chronometrów niezbędnych dla wyznaczania długości geograficznej na morzu. System sygnalizacji był podobny jak w Greenwich. Codziennie o godzinie 11.55 wyciągano kulę na szczyt umieszczonego na wieży masztu. Punktualnie   o 12.00 impuls elektryczny przerywał obwód przytrzymującego ją elektromagnesu i ważąca 75 kg ażurowa stalowa kula ześlizgiwała się po maszcie. W 2008 roku sławna kula czasu została odrestaurowana i dziś pokazuje codziennie czas o godzinach 12, 14, 16 i 18. Poza Gdańskiem ma nad Bałtykiem taką kulę tylko muzeum morskie w Karlskronie.

Latarnia Morska w Nowym Procie

Latarnia w Nowym Porcie
Latarnia w Nowym Porcie
Fot. Gdańska Organizacja Turystyczna

Jedna z najpiękniejszych latarni Morza Bałtyckiego. Nowoczesną gdańską latarnię morską wzniesiono na tzw. Górze Pilotów, gdzie co najmniej od 1849 r. znajdowała się ich stacja. Za- projektowano ją na wzór latarni w Cleveland (Ohio), uznanej za najpiękniejszą w Ameryce. Nową latarnię oddano do użytku w po- łowie 1894 r. Elegancka wieża ma 27 m wysokości. Źródłem światła była wówczas lampa elektryczna o natężeniu prądu od 20 do 28 A. Początkowy zasięg 13 mil morskich zwiększono później do 20 Mm. Latarnia była pionierska w skali światowej: po raz pierwszy świecąca w nocy lampa była zasilana z akumulatorów, ładowanych w dzień przez napędzany parą generator. W przypadku awarii włączano światło gazowe.
Latarnia jest dziś własnością komandora Jacka Michalaka, który urządził w niej arcyciekawe muzeum. Wewnątrz można obejrzeć stare lampy, historyczne urządzenia optyczne, wystawę latarnictwa morskiego, zobaczyć, jak działa kula czasu, a ze szczytu – rozległą panoramę Zatoki Gdańskiej i portu oraz tak ważnego dla historii miasta półwyspu Westerplatte. Wyrastający z zielonego kopca u wejścia do portu kamienny monument wzniesiono w hołdzie obrońcom polskiego wybrzeża w 1939 r.