• 3.0 ºC  / 37.4 ºF   
  • Miasto Gdańsk
  • Miasto Gdańsk
  • PL / EN / DE / SE / RU / NO
  • Kontrast Kontrast
Holośniki

Cóż to jest ten holośnik?

A
A
Holośniki (1/1)
Holośniki w Bazylice Mariackiej
Holośniki w Bazylice Mariackiej
Bazylika Mariacka

Ano, jest to garnek w ścianie potęgujący głos. Takie garnki wmurowywane były w ściany cerkwi na Rusi, ale także na naszych ziemiach. Otwór takiego naczynia wmurowanego w ścianę – był skierowany do wnętrza świątyni. Najstarsza wzmianka o takim naczyniu – pochodzi z XI wieku i mówi o stosowaniu garnków podczas budowy cerkwi Św. Bazylego w Owruczu. W roku 1340 biskup Maciej z Gołańczy kazał wmurować w ściany katedry włocławskiej po cztery garnki w ściany wokół okien, dwa pod sklepieniem prezbiterium i dwa nieco niżej. Do tego dochodziły jeszcze te ponad wejściem i w sklepieniach. Z tego ponoć powodu katedra włocławska zwana była grzmiącą katedrą.

Garnki takie wyrabiano z gliny z domieszką grafitu. Wyrobem takich naczyń trudnili się garncarze w Czechach i na Rusi, ale także i u nas. Wbudowanie takich naczyń w ściany (nieotynkowane!) dawało pomieszczeniu stosowny pogłos, przy jednoczesnym głuszeniu echa, tak, że słowo wypowiedziane nabierało wyraźnego brzmienia. Kiedy w XIX wieku konserwatorzy zalepiali owe dziury w ścianach i sklepieniach kościołów, nie znając ich zastosowania i uznając za zbędne – nagle prezbiteria kościelne „ogłuchły”, jak mawiano.

Było ponoć także i inne zastosowanie takich garnków. Otóż używano ich jako pustaków do budowy sklepień. Jak się przypuszcza, garnki owe mogły służyć bądź do poprawy akustyki bądź do zabezpieczenia od zawilgocenia wnętrza.

Tematem „tajemniczych” otworów zajmowano się także na forum międzynarodowym – właśnie w kontekście waz akustycznych w sklepieniach średniowiecznych kościołów. W Gdańsku sklepieniami średniowiecznymi i akustyką zajmował się świetny akustyk, wykładowca Politechniki Gdańskiej, Pan Gustaw Budzyński.

Skoro już wszystko wiemy o holośnikach, to czas je zacząć tropić.

Na początek warto zajrzeć do Największego Gotyckiego Ceglanego Kościoła na Świecie. Czyli do kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, potocznie zwanego Miariackim, lub Bazyliką (nie od architektury a od rangi, do jakiej został podniesiony).

Najpiękniej widać holośniki w transepcie południowym, i w południowej nawie prezbiterium.